کوددهی به کلم: راهنمای جامع تغذیه انواع کلم (بروکلی، گل کلم، کلم پیچ)

کلم یکی از سبزی های سالم و پرطرفدار است. این محصول به دلیل دارا بودن انواع ویتامین ها، آنتی اکسیدان ها و فیبر، محبوبیت زیادی در ایران و جهان دارد. کلم ها انواع مختلفی دارند که مهم ترین آن ها کلم پیچ، کلم بروکلی و گل کلم است. با توجه به تقاضای زیاد انواع کلم، در صورت کشت مدیریت شده، می توانید محصول مرغوبی برداشت کنید و سود خوبی به دست آورید.
برای دستیابی به کلم با کیفیت و خوش طعم، باید به نیازهای تغذیه ای این گیاه توجه داشته باشید. تغذیه مناسب کلم نه تنها بر رشد بهینه گیاه تأثیر می گذارد، بلکه باعث سلامت و کیفیت محصول نهایی می شود. در این مطلب بهترین کودها برای بهبود رشد کلم را معرفی می کنیم. همچنین برنامه کوددهی بر اساس مراحل رشد این محصول، ارائه می دهیم.

اهمیت کوددهی در پرورش موفق کلم ها

کلم ها چندین نوع مختلف دارند که هر یک دارای ویژگی های خاصی هستند. از جمله می توان به کلم سبز، کلم پیچ، کلم قرمز یا بنفش، کلم سفید، گل کلم و کلم بروکلی اشاره کرد. هر یک از این موارد، خود می توانند گونه های مختلفی داشته باشند.
خانواده کلم ها برای تولید محصولی با کیفیت بالا (چه از نظر اندازه و چه از نظر طعم)، به شدت به مواد مغذی موجود در خاک وابسته هستند. موفقیت در کشت این سبزیجات، مستقیماً با برنامه دقیق و زمان بندی صحیح کوددهی، گره خورده است.

خیلی از کشاورزان تصور می کنند کلم گیاهی کم توقع است. در صورتی که اگر مواد غذایی مورد نیاز در اختیار این گیاه قرار نگیرند، برگ ها کوچک و زرد شده و محصول نهایی بازارپسند نخواهد بود. خاک های طبیعی اغلب قادر به تأمین تمامی نیازهای تغذیه ای گیاه در طول دوره رشد نیستند. بنابراین، کوددهی به عنوان یک روش کمکی برای تأمین عناصر غذایی ضروری عمل می کند.

کودهای ضروری برای رشد کلم کدامند؟

همانطور که ما انسان ها برای سالم ماندن به انواع مواد مغذی، ریزمغذی ها و درشت مغذی ها نیاز داریم، گیاهان هم برای رشد مناسب، به انواع مواد مغذی نیازمندند. به طور کلی کودهای ضروری برای رشد کلم عبارتند از:

• کودهای آلی: شامل کود گاوی، کمپوست و کود حیوانی پوسیده. این کودها به بهبود ساختار خاک، بهبود تهویه، افزایش مواد آلی و افزایش رشد ریشه ها کمک می کنند. بهتر است کودهای آلی قبل از کاشت به خاک اضافه شوند.
• کود نیتروژن دار: برای رشد سبزینگی و برگ ها در گیاهان استفاده می شود. در پرورش کلم برگ، کود نیتروژن از کودهای بسیار مهم است. نیتروژن کافی باعث افزایش رشد برگ ها و بهبود رنگ برگ می شود. از طرفی کمبود نیتروژن می تواند باعث زرد شدن برگ ها و کاهش کیفیت محصول شود.

• کود فسفر دار: فسفر برای توسعه ریشه ها و فرآیندهای متابولیکی گیاه حیاتی است. این عنصر در مراحل اولیه رشد کلم کمک می کند تا ریشه ها به خوبی توسعه یابند. ریشه های قوی و سالم به گیاه این امکان را می دهند که آب و مواد مغذی را به طور مؤثرتری جذب کند. همچنین، فسفر به تولید انرژی در گیاه کمک می کند و بر طعم و کیفیت برگ ها تأثیر می گذارد.
• کود پتاسیم دار: پتاسیم در تنظیم آب و رطوبت گیاه نقش مهمی دارد و به تقویت سیستم دفاعی گیاه در برابر بیماری ها و تنش های محیطی کمک می کند. این عنصر در بهبود طعم و کیفیت کلم نقش دارد. همچنین، پتاسیم در حفظ تردی و ساختار برگ های کلم موثر است.
• کلسیم: کلسیم یک عنصر ضروری برای ساختار سلولی و استحکام گیاه است. این عنصر در جلوگیری از مشکلاتی مثل پوسیدگی انتهایی و نرم شدن برگ ها مؤثر است. کلسیم همچنین به بهبود جذب سایر عناصر مغذی کمک می کند.
• منیزیم: منیزیم به عنوان یک عنصر کلیدی، در فرآیند فتوسنتز عمل می کند. این عنصر در جذب نور و تولید انرژی در گیاه نقش دارد و کمبود آن می تواند باعث زرد شدن برگ ها و کاهش رشد شود.
• کودهای ریزمغذی ضروری برای کلم: عناصر ریز مغذی، نسبت به درشت مغذی ها به مقدار کمتری برای گیاه استفاده می شوند. اما همچنان مصرفشان برای رشد گیاهان ضروری است. از جمله کودهای میکرو مورد نیاز کلم می توان به آهن، بور، روی، منگنز، مولیبدن و… اشاره کرد. بور و مولیبدن دو ریزمغذی هستند که مصرفشان برای کلم ضروری است. نادیده گرفتن این دو عنصر، رایج ترین دلیل کاهش کیفیت محصول است. کمبود بور باعث توخالی شدن ساقه یا قهوه ای شدن مرکز سر کلم می شود. همچنین کمبود مولیبدن باعث ایجاد زردی عمومی می شود، به خصوص در گل کلم.

برنامه کوددهی به کلم

گیاهان در هر مرحله از رشد، با توجه به نیاز رشدی شان در آن مرحله، به مواد غذایی خاصی نیاز دارند. یعنی مواد غذایی که در مرحله برگ دهی نیاز است، با مواد غذایی مرحله گل دهی متفاوت است. در این قسمت برنامه ای زمان بندی شده برای کوددهی به کلم، ارائه کرده ایم.

کوددهی قبل از کاشت:

قبل از کاشت نشاها در زمین، باید با استفاده از کودهایی، زمین را برای کشت آماده کنید. کودهای لازم در مرحله آماده سازی زمین برای کشت، کودهای آلی همراه با کود فسفر هستند. همچنین در این مرحله از کود گوگرد هم می توان استفاده کرد. کودهای ارگانیک دامی و گیاهی، باید 20-30 روز قبل از کاشت به خاک اضافه شوند. گوگرد در صورتی استفاده می شود که خاک بیش از حد قلیایی باشد.

کود گوگرد کاهش دهنده قلیائیت خاک است و در زمین های کشاورزی ایران که اغلب قلیایی هستند کاربرد دارد. از جمله کودهای حاوی گوگرد می توان به سولفات آمونیوم اشاره کرد. گیاه کلم برای رشد به خاکی نسبتا قلیایی نیاز دارد. pH مناسب برای کشت کلم 6 الی 6.8 است. پس اگر خاک را آزمایش کردید و متوجه شدید که pH در همین محدوده است، از گوگرد استفاده نکنید. اگر pH خاک پایین تر از 6 بود، با استفاده از آهک، باید pH را بالا برده و تنظیم کنید.

کوددهی به کلم هنگام نشاکاری و کاشت بذر

کاشت کلم به دو صورت انجام می شود: کاشت بذر و کاشت نشا. در کاشت نشا، ابتدا بذرها را در مکان مناسبی پرورش می دهند، سپس آن ها را به زمین اصلی منتقل می کنند تا مراحل رشد سریع تر و باکیفیت تر پیش برود. فرقی نمی کند که بذر را مستقیما در خاک می کارید یا ابتدا نشاکاری کرده و سپس به خاک منتقل می کنید، بذر مال کردن دانه های کلم می تواند به رشد یکنواخت تر و بهتر بذرها کمک کند. از کودهای مناسب بذرمال کلم می توان به روی، نیتروژن، آهن و آمینو اسید اشاره کرد.

تغذیه کلم در مرحله 2 تا 3 برگی

وقتی بذرها جوانه زدند و گیاه به رشد 2 تا 3 برگی رسید، می توانید با استفاده از کود حاوی نیتروژن، رشد برگ ها را بهبود دهید. کود نیتروژنه در این مرحله باعث جوانه زنی بیشتر و رشد بیشتر برگ ها می شود.

کوددهی به کلم بعد از انتقال نشا

حالا وقت آن رسیده است که نشاها را به زمینی که از قبل آماده کرده اید منتقل کنید. بعد از کاشت نشاها در زمین، باید خاک را طوری تغذیه کنید که ریشه ها به خوبی در خاک استقرار پیدا کنند. همچنین در این مرحله باید تنش گیاهی را به حداقل برسانید. بهترین کود در مرحله انتقال نشا، کود فسفره است. همچنین می توانید از هیومیک اسید و فولید اسید همراه با آبیاری استفاده کنید.

مرحله رشد برگی

بعد از استقرار نشاها تا قبل از شروع گل دهی، باید رشد برگی بیشتر شود. بهترین کود برای کلم در مرحله رشد رویشی، کود ازته است. این کود باعث افزایش رشد برگ ها و افزایش کیفیت محصول نهایی می شود. همچنین در این مرحله می توانید محلول پاشی ریزمغذی هایی همچون آهن و بور را هم انجام دهید. ریزمغذی ها به بهبود سبزینگی و افزایش مقاومت گیاه در برابر بیماری ها کمک می کنند.

کوددهی به کلم در زمان تشکیل گل

وقتی توده گیاهی شروع به رشد کرد، وقت آن می رسد که مصرف کودهای ازته را متوقف کنیم. در این دوره، مهم ترین کود، کود پتاسه است. کودهای پتاسه، به افزایش رشد میوه و بهبود کیفیت میوه (محصول کلم) کمک می کنند. همچنین در مرحله رشد گل می توانید از کودهای میکرو، کلسیم و فسفر استفاده کنید. این کوددهی را تا مراحل تکمیل رشد گل تکرار کنید.

نکات مهم برای پرورش گل کلم

رشد کلم علاوه بر کوددهی مناسب، به چند عامل دیگر هم بستگی دارد. مهم ترین عواملی که باید در پرورش انواع کلم در نظر بگیرید عبارتند از:

• کلم به خاک غنی با زهکشی مناسب و اسیدیته تا حدی قلیایی نیاز دارند.
• pH مناسب برای پرورش کلم بین 6.0 تا 6.8 است. قبل از کاشت، pH را اندازه گیری کنید. اگر pH بالاتر از محدوده مناسب بود با کودهایی مثل کود سولفات آمونیوم که حاوی گوگرد است pH را کاهش دهید. اما اگر pH پایین تر از حد استاندارد بود، می توانید با آهک، آن را به حد ایده آل برسانید.
• همانطور که کود ندادن به گیاهان جلوی رشد آن ها را می گیرد، کوددهی بیش از حد نیز می تواند به گیاه آسیب بزند. برای این منظور باید بدانیم که خاک چه موادی را کم دارد تا همان مواد را با دوز مناسب اعمال کنیم. بهترین کار این است که کشاورزان سالی یک بار قبل از کاشت محصول، نمونه برداری از خاک انجام داده و آن را به آزمایشگاه ببرند تا درصد مواد غذایی، pH خاک، بافت خاک و… بررسی شود. به این ترتیب می توان هم pH را به سطح ایده آل رساند و هم اینکه برنامه کوددهی به کلم را دقیق تر تنظیم کرد.
• کوددهی را در روزهای خشک و خنک انجام دهید تا تاثیر بهتری داشته باشد.
• کودهای شیمیایی نمی توانند جایگزین کودهای ارگانیک باشند. پس حتما در مراحل اولیه کشت، با استفاده از کودهای ارگانیک زمین را تغذیه کنید.
• کلم از جمله گیاهان مناسب کشت پاییزه است. این گیاه در دمای خاک 4 درجه سانتی گراد سالم می ماند.
• دمای مطلوب برای رشد و جوانه زنی کلم حدودا 18 درجه سانتی گراد است. این گیاه در دمای بین 13 تا 21 درجه سانتی گراد، به خوبی رشد می کند.
• کلم برای رشد به نور خورشید نیاز دارد و حداقل 6 ساعت در روز باید نور کامل دریافت کند.
• خانواده کلم ها برای رشد مطلوب به آبیاری منظم و برنامه ریزی شده نیاز دارند. بهترین روش آبیاری، آبیاری قطره ای است.