علت میوه ندادن درخت چیست؟ (بررسی دلایل اصلی + راهکار افزایش باردهی)

هیچ چیز برای یک باغدار سخت تر از این نیست که چندین ماه یا چندین سال از درختان باغ مراقبت کند، به آن ها آب و کود بدهد، اما در فصل میوه دهی، میوه های کمی ببیند یا اصلاً میوه ای روی درخت مشاهده نکند. درختانی که ظاهری سالم و سبز دارند اما بی بار می مانند، بزرگترین چالش تولید مثل در باغ های میوه هستند. اما واقعا علت میوه ندادن برخی از درخت ها چیست؟

در این مطلب، تمام علت های میوه ندادن درخت را بررسی می کنیم و برای هر علت، راهکار عملی ارائه می دهیم.

دلایل میوه ندادن درخت + راه حل

نرسیدن درخت به سن باردهی

درختان تا قبل از رسیدن به بلوغ فیزیولوژیک، توان تولید میوه ندارند. برای مثال درخت سیب معمولا 3-5 سال بعد از کاشت به میوه دهی می رسد. این عدد برای گردو 5-8 سال است. اگر درختتان هنوز جوان است عجله نکنید. در این دوره تمرکزتان را روی رشد ریشه و شاخه بگذارید. گل دهی در سن کم، می تواند به رشد آینده درخت آسیب بزند. پس اگر نهال شما گل داد، بهتر است گل ها را بچینید تا انرژی درخت صرف رشد ساختاری شود.

میوه ندادن درخت به علت کمبود عناصر غذایی یا تغذیه نامتعادل

درخت برای تشکیل میوه به تعادل عناصر نیاز دارد. عناصری مثل بور، روی، پتاسیم و فسفر، در میوه دهی درختان نقش دارند. وقتی خاک دچار کمبود این عناصر باشد، درختان گل می دهند، اما گل تبدیل به میوه نمی شود. ریزش زودهنگام شکوفه ها، از دیگر نشانه های کمبود این عناصر است.

راه حل:

برای جلوگیری از این مشکل، باید درختان عناصر غذایی مورد نیازشان را در هر مرحله از رشد، دریافت کنند. به منظور میوه دهی درخت و افزایش بهره وری، این راهکارهای تغذیه ای را اجرایی کنید:

• قبل از گلدهی: محلول پاشی بور + روی
• بعد از تشکیل میوه: مصرف کود پتاس بالا و فسفر

از طرفی عدم تعادل در مواد غذایی نیز می تواند باعث رشد بیش از حد شاخ و برگ، کاهش جوانه و در نهایت میوه ندادن درخت شود. در صورتی که کشاورز در مصرف کود ازته زیاده روی کند، درخت انرژی اش را سر رشد شاخه ها و برگ ها می گذارد و شکل گیری جوانه را کاهش می دهد. در این شرایط شاهد این هستیم که درخت در ظاهر سبز، شاداب و در حال رشد است، اما میوه نمی دهد یا مقدار میوه هایش بسیار کم است.

راه حل:

کود ازته را در مراحل اولیه رشد درختان مصرف کنید. یعنی از اواخر زمستان تا قبل از گلدهی درخت. بعد از گلدهی درخت، معمولا کوددهی نیتروژن متوقف می شود. مگر در شرایط ضروری و بسته به نظر متخصص.

نکته:

درختان به انواع مواد غذایی از جمله نیتروژن، پتاسیم، فسفر، کلسیم، منیزیم و ریزمغذی ها نیاز دارند. این عناصر باید در قالب کودهای آلی و معدنی در اختیار درخت قرار بگیرند. برای تشخیص بهترین کود، باید نیاز خاک و درخت را بدانیم. برای این منظور، قبل از شروع برنامه کوددهی، باید خاک باغ آزمایش شود. آزمایش خاک مشخص می کند که هر یک از عناصر غذایی در خاک، چه وضعیتی دارند. نتایج آزمایش خاک، تعیین می کند که چه کودهایی باید به باغ اعمال شوند. برای این منظور، کمی از خاک قسمت های مختلف باغ برداشت شده و در آزمایشگاه خاک، مورد بررسی قرار می گیرد.

در صورتی که درخت نیاز به کود ازته دارد، کوددهی با کود ازته در مرحله قبل از گل دهی انجام می شود. افزودن نیتروژن و پتاسیم می تواند به تحریک رشد و تولید گل ها کمک کند. همچنین در زمان تشکیل میوه، پتاسیم و فسفر اهمیت بیش تری دارند. این دو عنصر به افزایش باردهی و افزایش کیفیت میوه کمک می کنند. دقت داشته باشید که مقدار کود باید بر اساس نیاز درختان و نتایج آزمایش خاک تعیین شود. کوددهی بیش از حد می تواند به درختان و محیط زیست آسیب بزند.

خاک با pH و زهکشی نامناسب

خاک های فقیر و دارای زهکشی نامناسب، باعث رشد ضعیف ریشه ها شده و در نتیجه باردهی درخت را کاهش می دهند. pH نامناسب خاک نیز می تواند بر جذب مواد مغذی تأثیر بگذارد.
pH پایین (اغلب زیر 5.5-6.5) باعث کاهش جذب مواد مغذی از جمله کلسیم و منیزیم شده و مشکلاتی مثل زردی برگ و کاهش باردهی را به وجود می آورد. خاک با pH بالا ( بیش تر از 5.5-6.5) به کمبود عناصر غذایی مثل آهن و روی منجر می شود، که این موضوع نیز به باردهی آسیب می زند.

راه حل:

مطمئن شوید که خاک زهکشی خوبی دارد و pH آن در محدوده نرمال قرار دارد. برای افزایش pH خاک های اسیدی می توان از آهک استفاده کرد. همچنین در خاک های قلیایی، افزودن گوگرد می تواند pH را کاهش دهد. برای آگاهی از روش تنظیم pH خاک، مطلب لینک شده را حتما مطالعه کنید.

آبیاری نامناسب

هم آبیاری کم و هم آبیاری بیش از حد، روند گل دهی و میوه دهی درخت را دچار اختلال می کند. درخت برای تبدیل گل به میوه به رطوبت یکنواخت نیاز دارد. وقتی درخت آب کافی دریافت نکند، ناچارا گل ها را حذف می کند تا بقایش حفظ شود. از طرفی آبیاری سنگین باعث خفگی ریشه و ریزش گل می شود.

راهکار:

• درختان را طبق برنامه منظم آبیاری کنید.
• از غرقابی شدن خاک جلوگیری نمایید.
• برای کنترل مقدار رطوبت و آبیاری عمیق، آبیاری قطره ای انجام دهید. آبیاری قطره ای به صورت مستقیم آب را به ریشه درختان می رساند و به کاهش تبخیر و هدررفت آب کمک می کند.
• برای حفظ رطوبت خاک، از مالچ استفاده کنید.

میوه ندادن درخت به علت تنش دما

در هر منطقه، بسته به آب و هوای همان منطقه برخی درختان و محصولات کشت می شوند. درختان در فصل گلدهی و سایر مراحل رشد، دمای خاصی را تحمل می کنند و دمای خارج از آن محدوده، می تواند باعث آسیب به درخت شود.
دمای بسیار بالا در مرحله گلدهی، گرده را عقیم کرده و باعث ریزش گل می شود. در نتیجه میوه تشکیل نمی شود یا مقدار میوه دهی بسیار محدود است. از طرفی یخبندان های دیررس، تگرگ و سرمای بیش از حد در فصل بهار، می تواند مانع گل دهی درخت شود.

راهکار:

• برای جلوگیری از تنش خشکی در مناطق گرم، آبیاری منظم انجام دهید.
• در باغچه های کوچک از سایه انداز در ساعات بسیار گرم استفاده کنید.
• گونه هایی از نهال را بکارید که با آب و هوای منطقه شما سازگاری داشته باشند.
• برای افزایش مقاومت درختان، از کودهای پتاسیم و کلسیم استفاده کنید.

هرس اشتباه

هرس بیش از حد یا هرس اشتباه، از عوامل کاهش باردهی درخت هستند. برخی کشاورزان کم تجربه، به اشتباه شاخه های بارده درخت را هرس می کنند. از این رو میوه دهی درخت در فصل بعدی کاهش می یابد.
از طرف دیگر، اگر درخت را هرگز هرس نکنید، تاج درخت متراکم می شود. این باعث می شود که نور خورشید به داخل تاج درخت نرسد. جوانه های گل برای تشکیل شدن به نور کافی نیاز دارند. سایه های داخلی درخت باعث می شود جوانه های گل در آن مناطق تشکیل نشوند یا ضعیف باشند. در نتیجه باردهی فقط در انتهای شاخه ها (جایی که نور می تابد) اتفاق می افتد و مرکز درخت خالی می ماند.

راهکار:

• هرس سبک و اصولی درختان: در صورت نداشتن تجربه کافی، از افرادی که در این زمینه تجربه دارند کمک بگیرید.
• انجام هرس در زمان مناسب (اواخر زمستان): اگر در بهار یا تابستان شاخه های زیادی را ببرید، درخت شوکه شده و تمام انرژی خود را صرف ترمیم زخم ها و تولید شاخه های جدید می کند. این شاخه های جدید (شاخه های رویشی) معمولاً تا سال بعد گل نمی دهند.

آفات و بیماری ها

آفات و بیماری ها، از دلایل کم بار شدن درختان هستند. از جمله آفاتی که مستقیما به گل حمله می کنند می توان تریپس، شته و کنه را نام برد. همچنین بیماری های قارچی به شدت باعث ریزش گل می شوند.

راه حل:

کنترل آفات و بیماری ها از جنبه های کلیدی در مدیریت درختان است. شناخت صحیح بیماری ها و مدیریت بیماری، جلوی از بین رفتن گل ها و میوه ها را می گیرد. نکات جلوگیری از بیماری ها و آفات عبارتند از:

• فاصله کشت درختان را رعایت کنید تا تهویه بهتری بین درختان اتفاق بیفتد.
• پایش منظم درختان به شناسایی زودهنگام آفات و بیماری ها
• استفاده از تله های چسبنده برای شناسایی و کنترل آفات
• رعایت بهداشت باغ
• استفاده از سموم شیمیایی مناسب (در صورت نیاز)

میوه ندادن درخت به علت سال آوری درختان

در اثر مدیریت نادرست، برخی درختان دچار سال آوری می شوند. سال آوری در درختان به این صورت است که یک سال درخت بیش تر از هر زمان دیگری محصول می دهد و در سال بعد، محصول آن کم شده و یا حتی به صفر می رسد. دلیل این موضوع این است که در سال پربار، انرژی درخت تخلیه می شود و در سال بعدی، درخت انرژی کافی برای باردهی ندارد.

راهکار:

• تنک کردن میوه در سال پربار
• تغذیه تقویتی بعد از برداشت
• هرس متعادل

گرده افشانی ناقص یا نبود رقم گرده دهنده

یکی از مهم ترین دلایل گل دادن و میوه ندادن درختان، گرده افشانی ناقص است. از نشانه های گرده افشانی ناقص، می توان به این اشاره کرد که گل های درخت زیادند اما هیچ میوه ای تشکیل نمی شود و به مرور زمان گل ها به طور کامل می ریزند. یا اینکه میوه تشکیل می شود اما ریز است و زود می ریزد. دلیل اصلی این اتفاق، عدم لقاح می باشد.

راهکار:

مهم ترین عوامل گرده افشانی ناقص یا عدم گرده افشانی نبود درخت گرده دهنده، بارندگی یا سرما در زمان گلدهی و نبود حشرات گرده افشان می باشد. برای جلوگیری از این مشکلات، اقدامات زیر لازمند:

• کاشت رقم گرده زا در کنار درخت اصلی
• استفاده از کندو زنبور در باغ (در زمان گلدهی، 1 یا 2 کندوی زنبور عسل در باغ قرار دهید.)
• محلول پاشی بور قبل از گلدهی
• در باغات کوچک، می توانید با استفاده از قلم مو، گرده را از درخت گرده دهنده به درخت میزبان منتقل کنید.

نکته: استفاده بیش از حد از سموم حشره کش در زمان گلدهی می تواند جمعیت زنبورها و سایر حشرات مفید را از بین ببرد.