کود سریع رهش چیست و چه زمانی از آن استفاده کنیم؟ + مقایسه با کود آهسته رهش

در انتخاب کود مناسب، فقط نوع عنصر غذایی مهم نیست. سرعت آزادسازی و در دسترس قرار گرفتن ماده مغذی هم اهمیت دارد. به همین دلیل، کودها را از نظر سرعت آزادسازی مواد غذایی به دو دسته سریع رهش و آهسته رهش تقسیم می کنند.
در این مطلب بررسی می کنیم که کود های سریع رهش (انتشار سریع) چه کودهایی هستند و چه کاربردها و ویژگی هایی دارند؟ همچنین می خواهیم تفاوت های اساسی کود آهسته رهش و سریع رهش را بررسی کنیم. خواندن این مطلب به کشاورزان و باغداران در مدیریت کوددهی باغ ها و مزارع کمک می کند. با ما همراه باشید.

کود سریع رهش چیست؟

کود سریع رهش به کودی گفته می شود که عناصر غذایی موجود در آن، در مدت زمان کوتاهی پس از مصرف، آزاد شده و در اختیار گیاه قرار می گیرند. کودهای سریع رهش محلول پذیری بالایی دارند. در نتیجه گیاه به سرعت عناصر غذایی مورد نیازش را از طریق ریشه یا برگ دریافت می کند.

تمام انواع کودها (شامل نیتروژن، پتاسیم، فسفر و…) می توانند در فرم انتشار سریع (سریع رهش) تولید شوند. پس سریع رهش بودن کود مختص مواد غذایی خاصی نیست، بلکه به سرعت آزادسازی و جذب ماده مغذی مربوط می شود.

کودهای انتشار سریع چگونه عمل می کنند؟

کودهای انتشار سریع به نوعی عمل می کنند که در برخورد با آب سریع تر از سایر کودها مواد غذایی را آزاد کرده و در اختیار گیاه قرار می دهند. پس برای آزادسازی، این کودها باید در تماس با رطوبت یا آب قرار بگیرند. بعد از آن عناصر غذایی آزاد می شوند و گیاه در مدت زمان کوتاهی آن ها را جذب می کند.
اثرات کوددهی در این فرم کودها به سرعت قابل مشاهده است. به همین دلیل کودهای انتشار سریع برای شرایطی که گیاه نیاز فوری به تغذیه دارد، کاربردی هستند.

کاربرد کودهای سریع رهش

کودهای سریع رهش در شرایط زیر بیشترین کاربرد را دارند:

• زمانی که گیاه دچار کمبود شدید عناصر غذایی است.
• در ابتدای فصل رشد که به شوک تغذیه ای سریع نیاز دارید.
• کشت کوتاه مدت انجام می دهید.
• هدف، افزایش سریع رشد رویشی است.
• امکان کودآبیاری یا حل کردن کود در آب وجود دارد.
• زمانی که کشاورز به نتیجه سریع نیاز دارد.

به طور خلاصه، کودهای انتشار سریع زمانی استفاده می شوند که سرعت تأثیرگذاری، از ماندگاری مهم تر است.

آیا اصطلاح انتشار سریع فقط برای کودهای نیتروژنه استفاده می شود؟

اصطلاح سریع رهش (Quick Release) به سرعت آزاد شدن عنصر غذایی از کود اشاره دارد، نه به نوع عنصر. بنابراین می توان آن را برای تمام عناصر غذایی از جمله نیتروژن (N)، فسفر (P)، پتاسیم (K)، ریزمغذی ها (آهن، روی، منگنز و…) و… به کار برد. در واقع اگر یک کود به سرعت در آب حل شود و عنصر غذایی را فوراً در اختیار گیاه بگذارد، از نظر علمی «سریع رهش» محسوب می شود.

از جمله کودهای انتشار سریع که در کشاورزی کاربرد زیادی دارند می توان به این موارد اشاره کرد:

• فسفر سریع رهش:
  • مونوآمونیوم فسفات (MAP)
  • دی آمونیوم فسفات (DAP)
• پتاسیم سریع رهش:
  • نیترات پتاسیم
  • کلرید پتاسیم محلول
• ریز مغذی های سریع رهش:
  • کودهای کلاته محلول در آب
  • کودهای مایع ریزمغذی

در فسفر و پتاسیم «رهش» کمتر چالش برانگیز است. زیرا فسفر بیشتر مشکل قفل شدگی دارد، نه سرعت آزادسازی. همچنین پتاسیم معمولاً یا محلول است یا تثبیت شده. بنابراین کمتر از واژه سریع رهش برای آن ها استفاده می شود، هرچند از نظر علمی درست است.

در عمل اصطلاح “انتشار سریع” برای کودهای نیتروژنه بیشتر به کار می رود. این موضوع دلیل مهمی دارد. نیتروژن پرتحرک ترین عنصر در خاک است. این عنصر سریع جذب می شود و سریع هم از دست می رود. پس سرعت آزادسازی آن اهمیت بیشتری پیدا می کند.
آبشویی نیتروژن هم می تواند در اثر تبخیر و هم در اثر آبیاری اتفاق بیفتد. به همین دلیل، سرعت آزادسازی نیتروژن اهمیت حیاتی دارد و مفهوم سریع رهش/آهسته رهش بیشتر برای این عنصر مطرح می شود.

از جمله کودهای نیتروژنه که سریع رهش هستند می توان به اوره، نیترات ها و سولفات آمونیوم کریستاله اشاره کرد. این کودها به طور طبیعی سریع رهش هستند و مقایسه شان معنا دارد.

مزایای استفاده از کود سریع رهش

استفاده از کود سریع رهش مزایای مهمی دارد:

• اثرگذاری سریع و قابل مشاهده
• جذب آسان توسط گیاه
• مناسب برای شرایط بحرانی و کمبود فوری
• کاربرد ساده و قابل مدیریت
• در بسیاری موارد، قیمت اقتصادی تر نسبت به کودهای آهسته رهش

معایب و محدودیت های کود سریع رهش

در کنار مزایا، محدودیت هایی هم وجود دارد:

• ماندگاری کمتر عناصر غذایی در خاک
• احتمال آبشویی مواد غذایی در آبیاری یا بارندگی زیاد
• نیاز به دقت در مقدار و زمان مصرف
• در مصرف بیش از حد، امکان تنش برای گیاه

مقایسه کود سریع رهش و کود آهسته رهش

تا اینجا با کودهای انتشار سریع و مزایا و ویژگی های آن ها آشنا شدید. نوع دیگری از کودها، کودهای آهسته رهش هستند. کود انتشار آهسته کودی است که عناصر غذایی را به تدریج و در یک بازه زمانی طولانی تر آزاد می کند.
این کودها معمولاً دارای پوشش خاص یا ترکیباتی هستند که سرعت آزادسازی عناصر را کنترل می کنند. هدف اصلی کود آهسته رهش تغذیه پایدار گیاه، کاهش تلفات عناصر غذایی و کاهش دفعات کوددهی است.

در ادامه در جدولی ویژگی های کودهای آهسته رهش و سریع رهش را مقایسه کرده ایم. اینکه کشاورز کدام نوع کود را انتخاب کند، به شرایط و هدف او از کوددهی بستگی دارد.

ویژگی	کود سریع رهش	کود آهسته رهش
سرعت آزادسازی	زیاد	تدریجی
اثرگذاری اولیه	سریع	آرام
ماندگاری در خاک	کم	زیاد
خطر اتلاف	بیشتر	کمتر
تعداد دفعات مصرف	بیشتر	کمتر
مناسب برای	نیاز فوری	تغذیه بلندمدت

در مجموع کود سریع رهش برای مواقعی مناسب است که گیاه نیاز فوری به تغذیه دارد و کمبود عناصر غذایی باید سریع جبران شود. اما کود آهسته رهش برای مواقعی است که گیاه به تغذیه مداوم و طولانی مدت نیاز دارد و می خواهید دفعات کوددهی را به حداقل برسانید. در خاک هایی که احتمال آبشویی در آن ها بالا است، یا باید اصلاح ساختار خاک انجام شود، از کودهای آهسته رهش استفاده کنید تا عناصر غذایی کمتر آبشویی شوند.

هیچ کدام از کودهای سریع رهش یا آهسته رهش به طور مطلق بهتر نیستند. انتخاب درست به این عوامل بستگی دارد:

• نوع محصول
• مرحله رشد گیاه
• شرایط خاک و آب
• هدف از کوددهی

در بسیاری از سیستم های حرفه ای کشاورزی، استفاده ترکیبی و هوشمندانه از کود سریع رهش و آهسته رهش بهترین نتیجه را به همراه دارد.

سولفات آمونیوم کریستاله و گرانوله؛ دو فرم با رفتار تغذیه ای متفاوت

سولفات آمونیوم یکی از رایج ترین کودهای نیتروژنه است که بسته به شکل فیزیکی (کریستاله یا گرانوله)، می تواند رفتار متفاوتی از نظر سرعت آزادسازی نیتروژن داشته باشد. سولفات آمونیوم کریستاله در گروه کودهای نیتروژنه سریع رهش قرار می گیرد، در حالی که سولفات آمونیوم گرانوله به عنوان یک کود نیتروژنه با رهش ملایم تر و کنترل شده تر شناخته می شود.

سولفات آمونیوم کریستاله به دلیل ساختار ریز و محلول پذیری بالا، پس از مصرف به سرعت در رطوبت خاک حل می شود و نیتروژن آمونیومی و گوگرد آن در مدت کوتاهی در اختیار گیاه قرار می گیرد. در نتیجه شاهد اثرگذاری قابل مشاهده در زمان کوتاه هستید. این کود برای رفع کمبود فوری نیتروژن مناسب است.

سولفات آمونیوم گرانوله به دلیل اندازه درشت تر ذرات، به صورت تدریجی تر در خاک حل می شود. این موضوع باعث می شود آزادسازی نیتروژن نسبت به نوع کریستاله کندتر، یکنواخت تر و قابل کنترل تر باشد. ویژگی های اصلی این کود شامل حل شدن تدریجی تر در خاک، آزادسازی یکنواخت تر نیتروژن و کاهش ریسک آبشویی نسبت به فرم کریستاله می باشد. این کود برای پخش سطحی و مصرف خاکی مناسب است.

شرکت سپهر بارثاوا پارت – تولیدکننده باکیفیت سولفات آمونیوم گرانوله و کریستاله

شرکت صنایع شیمیایی بارثاوا سپهر پارت یکی از تولیدکنندگان برجسته در صنعت کودهای شیمیایی در ایران است که با برند تجاری بارنو به تولید سولفات آمونیوم کریستاله و سولفات آمونیوم گرانوله می پردازد. این شرکت با استفاده از تکنولوژی های مدرن و استانداردهای بین المللی، محصولاتی با کیفیت جهانی تولید می کند که علاوه بر بازار ایران، در بازارهای صادراتی در سایر کشورها نیز رقابت می کند.

برای خرید عمده سولفات آمونیوم کریستاله و گرانوله از سپهر بارثاوا پارت، از طریق شماره های تماس شرکت، با ما ارتباط بگیرید. برای خرید جزئی این محصول، می توانید به فروشگاه های معتبر محصولات کشاورزی مراجعه کنید.