نکات مهم برای کاشت و کوددهی به میوه کیوی

میوه کیوی با توجه به طعم منحصر به فرد و خواص بی نظیری که دارد، در سراسر جهان پرطرفدار است. این درخت بومی کشور چین است، اما امروزه در کشورهای زیادی از جمله ایران هم کشت می شود. محصول کیوی ایران، جزو بهترین کیوی های صادراتی در جهان است. کاشت و پرورش درخت کیوی، نیازمند دانستن چند نکته می باشد.
در این مطلب شرایط محیطی لازم برای رشد کیوی را بررسی کرده و نکات کوددهی به کیوی را توضیح می دهیم. با ما همراه باشید.

معرفی میوه کیوی

کیوی میوه ای با طعم ترش و شیرین است که ارقام مختلفی دارد. این میوه به دلیل خواص آنتی اکسیدانی و ویتامین های مفیدش، پرفروش است. درخت کیوی در کشور ایران در استان های حاشیه دریای خزر (گیلان، مازندران و گرگان) و همچنین بخش کمی از اردبیل و شیراز کشت می شود. برای پرورش درخت کیوی نیاز به آب و هوای مرطوب و معتدل داریم.
صادرات کیوی از ایران به سایر کشورها وضعیت مطلوبی دارد. کشور ایران بعد از چین، ایتالیا و نیوزیلند، در لیست بزرگترین صادرکنندگان کیوی در جهان قرار دارد. کشاورزان با رعایت نکات افزایش بهره وری درختان، می توانند به تولید باکیفیت رسیده و محصولات خود را با قیمت مناسب بفروشند.

کیوی جزو درختانی است که به وفور دچار سال آوری می شود. سال آوری درختان به حالتی گفته می شود که در یک سال درخت محصول زیادی می دهد؛ ولی در سال های بعدی کمیت محصولات باغ نسبت به قبل افت می کند. اما با رعایت نکات کوددهی به کیوی می توان کمیت و کیفیت را تا حد خوبی حفظ کرد.

شرایط لازم برای کاشت و پرورش درخت کیوی

برای موفقیت در پرورش کیوی، باید شرایط مناسب برای رشد این درخت وجود داشته باشد. کنترل شرایط خاک، آب و هوا و میزان آبیاری، باعث رشد بهینه و باردهی مطلوب این درخت می شود.

• آب و هوا: کیوی برای رشد به آب و هوای معتدل و مرطوب نیاز دارد. این درخت نسبت به سرما حساس است و در دمای منفی 10 درجه آسیب می بیند. در مناطقی که دمای هوا در زمستان به زیر منفی 12 درجه سانتی گراد می رسد، پرورش کیوی امکان پذیر نیست. جوانه زنی بذر کیوی در دمای بالای 8 درجه سانتی گراد اتفاق می افتد. دمای مطلوب برای رشد کیوی 14 تا 24 درجه سانتی گراد است. این درخت در تابستان تا دمای 40 درجه سانتی گراد را تحمل می کند.
• خاک: درخت کیوی به خاکی با زهکشی خوب و مواد غذایی کافی نیاز دارد. درخت کیوی به خاک اسیدی تمایل دارد. Ph مطلوب برای باغ های کیوی 5.5 تا 6.5 است. در خاک هایی با Ph بالا، درختان کیوی بهره وری ندارند و برگ ها دچار کلروز و زردی می شوند. برای این منظور هنگام کوددهی نباید از کودهای قلیایی کننده خاک استفاده کنید.
• نور: کیوی برای رشد مطلوب روزانه حداقل به 5-6 ساعت نور مستقیم خورشید نیازمند است.
• رطوبت: درخت کیوی به رطوبت هوای 75 درصد نیاز دارد. به همین دلیل این درخت در نواحی ساحلی کشت می شود.
• مواد غذایی: کیوی جزو درختانی است که رشد رویشی زیادی داشته و پرمحصول است. به همین دلیل نیاز به موادغذایی در این درخت بالاست.
• نیاز آبیاری: نیاز آبی درخت کیوی بالاست. کمبود آبیاری مخصوصا در فصل تابستان، باعث کاهش سایز و کیفیت میوه می شود. آبیاری کیوی کوتاه مدت و غیرعمیق صورت می گیرد. در واقع این میوه خاک همیشه مرطوب را ترجیح می دهد. آبیاری قطره ای و میکروجت مناسب ترین روش های آبیاری باغات کیوی هستند.
• هرس: تاک های کیوی رشد بسیار سریعی دارند و هرس کردن این درختچه ها جزو ضروریات است. بهترین زمان برای هرس کردن شاخه های این درخت، اوایل پاییز و قبل از شروع سرما می باشد.
• زمان برداشت: میوه کیوی را تا زمانی که برگ های درخت می ریزند، می توان نگه داشت. زمان تقریبی جمع آوری کیوی در ایران، اوایل تا اواسط آذر ماه است. وقتی کیوی را برداشت می کنند میوه معمولا سفت و ترش است. باید بعد از برداشت، میوه ها را به مدت یک هفته در دمای 15 درجه سانتی گراد قرار دهید تا آماده مصرف شوند.

انواع روش های کاشت کیوی

درختان کیوی سه نوع هستند:

• درخت نر: این نوع درخت باردهی ندارد و به وسیله گل هایش گرده افشانی می کند.
• درخت ماده: این درخت میوه می دهد و از طریق درخت نر بارور می شود.
• درخت خودبارور: این درخت بدون نیاز به درخت نر قابلیت میوه دهی دارد. اما میوه های آن نسبت به درخت های ماده کوچک ترند.

برای داشتن باغی با محصولات زیاد و باکیفیت، باید نسبت مناسبی از درختان نر و ماده بکارید. در اغلب ارقام، یک درخت نر می تواند 8-10 درخت ماده را گرده افشانی کند. البته به شرطی که گرده افشان ها به حد کافی حضور داشته باشند.

برای کاشت کیوی سه روش وجود دارد:

• کاشت بذر: این روش برای تولید پایه های مقاوم انجام می شود. بذرها از میوه های رسیده کیوی جدا می شوند و شسته و خشک می گردند. برای جوانه زنی باید بذرها در یک دستمال مرطوب قرار داده و در نایلون فریزر یا ظرف درب دار بگذارید. پس از اینکه جوانه ها رشد کردند، آن ها را در گلدانی با شرایط مناسب قرار دهید تا جوانه ها تبدیل به نهال شوند.
• کاشت نهال: در این روش شما نهال را مستقیما از نهال فروشی معتبر می خرید. در کاشت نهال کیوی، نهال ها را در چاله هایی با عمق مناسب قرار می دهند و اطراف آن را با خاک سست پر می کنند. سپس خاک را آبیاری می کنند تا نهال در خاک استقرار پیدا کند.
• پیوند زدن: در پیوند زدن کیوی، قلمه ها باید حداقل 15 سانتی متر طول داشته باشند و هر قلمه حدود 5 جوانه داشته باشد. بعد از جدا کردن قلمه، انتهای آن را در محلول حاوی هورمون ریشه زایی قرار می دهند تا ریشه تشکیل شود. پس از تشکیل ریشه قلمه را به باغ منتقل می کنند.

برنامه کوددهی به کیوی

کوددهی به کیوی در مرحله آماده سازی باغ

هرسال در انتهای زمستان (اسفند ماه) و قبل از اینکه فصل رشد جدید شروع شود، یک بار درختان را با کودهای آلی (مخصوصا کود دامی) تغذیه می کنیم. کودهای آلی به بهبود ساختار خاک و افزایش هوادهی خاک کمک می کنند. همچنین این کودها تقویت کننده میکروارگانیسم های موجود در خاک هستند.

کوددهی به کیوی در اوایل بهار (پس از خواب زمستانی)

در این دوره هدف از کوددهی به کیوی، تحریک رشد ریشه، جوانه زنی و رشد اولیه شاخه ها می باشد. درخت بعد از چند ماه خواب زمستانی باید دوباره رشدش را ادامه دهد. پس برای آغاز فصل جدید، نیاز به مواد مغذی دارد. در این دوره کود مناسب برای درخت کود نیتروژنه (ترجیحا آمونیومی) و کود حاوی فسفر است. همچنین در این مرحله روی و آهن به مقدار کمی استفاده می شود.

وظیفه کود نیتروژنه، کمک به رشد شاخه ها و برگ ها می باشد. در واقع این کود مسئول سبز نگه داشتن درست است. کودهای نیتروژنه در مراحل اولیه رشد درخت استفاده می شوند و مصرف آن ها بعد از گل دهی درخت به شدت کم می شود. پس در مراحل اولیه رشد کود نیتروژن را در چند نوبت و بسته به نیاز زمین مصرف کنید. بهترین منبع نیتروژن برای باغ های کیوی کود سولفات آمونیوم بارنو است.

کوددهی در اواسط بهار (زمان گلدهی)

در این دوره، هدف آماده سازی درخت برای گل دهی قوی و یکنواخت است. برای تقویت گل و میوه کشاورزان از کودهای پتاسه مثل پتاسیم سولفات استفاده می کنند.
همچنین فسفر برای بهبود تشکیل گل، بور (در صورت کمبود) برای افزایش باروری گل ها و روی برای تنظیم رشد و هورمون های گیاهی توصیه می شود.

کوددهی به کیوی در اوایل تابستان (زمان تشکیل میوه)

با شروع تابستان، هدف از کوددهی به کیوی، باید کمک به تشکیل میوه و جلوگیری از ریزش میوه باشد. در این دوره استفاده از کود پتاسه و مخلوط ماکرو مغذی ها توصیه می شود. همچنین کلسیم برای استحکام بافت های گیاهی مناسب است. مصرف نیتروژن در این مرحله توصیه نمی شود؛ زیرا ممکن است منجر به ریزش گل ها شود.

کوددهی در اواسط تابستان (اوج رشد میوه)

در این دوره هدف از کوددهی به کیوی، افزایش حجم و کیفیت میوه است. استفاده از کود پتاسیم برای ادامه رشد و افزایش کیفیت میوه و کود آهن و روی برای جلوگیری از کمبود عناصر غذایی توصیه می شود. پتاسیم نقش اصلی در درشت شدن میوه، انتقال قندها و افزایش کیفیت میوه دارد. کمبود پتاسیم باعث می شود میوه ها کوچک و بی مزه شوند.

کوددهی بعد از برداشت میوه

در طول فصل رشد، خاک بیشتر مواد مغذی اش را در اختیار درختان قرار می دهد. بنابراین طبیعی است که بعد از برداشت میوه ها، مواد غذایی موجود در خاک محدود باشند. البته بعد از برداشت میوه درختان دیگر به مواد مغذی نیازی ندارند و خود را آماده خواب زمستانی می کنند. اما بهتر است در این دوره با مقداری کوددهی، ذخایر غذایی درخت را برای سال بعد تقویت کنید.

کوددهی پاییزه بیشتر بر اصلاح خاک متمرکز است و نه رشد رویشی. بهترین کود پاییزه برای درختان، کود دامی کاملاً پوسیده است. همچنین برخی اوقات کشاورزان مقداری کود فسفر و پتاسیم هم به خاک اضافه می کنند تا ریشه های درخت در برابر سرما مقاوم تر شود.

چرا آزمایش خاک برای باغ های کیوی ضروری است؟

درخت کیوی به pH خاک بسیار حساس است و بهترین رشد را در خاک های متعادل تا کمی اسیدی (حدود 5.5 تا 6.5) دارد. با آزمایش خاک مقدار Ph را می فهمید و در صورت نیاز آن را اصلاح می کنید. همچنین با کمک نتایج آزمایش خاک، می فهمید که چه عناصری در خاک محدودترند و با توجه به نیاز خاک، مقدار و تعداد دفعات کوددهی را تعیین می کنید.
در واقع آزمون خاک به شما کمک می کند تا کمبود عناصر را شناسایی کرده و نیازهای دقیق کوددهی را تعیین کنید.