رنگ محافظ تنه چیست؟ چرا باغداران از آن استفاده می کنند؟
یکی از اقداماتی که در فصل سرما می توان انجام داد، رنگ آمیزی تنه درخت است. رنگ محافظ تنه، باعث مقاومت درخت در برابر عوامل محیطی می شود. اما این تنها مزیت رنگ محافظ تنه نیست. در این مطلب مزایای رنگ زدن تنه درخت را بررسی می کنیم. همچنین شرایط و نکات رنگ آمیزی درختان را توضیح می دهیم.
رنگ محافظ تنه درخت چیست؟
آیا تا بحال درختانی را دیده اید که تنه شان با رنگ سفید رنگ آمیزی شده باشد؟ رنگ آمیزی تنه درختان یک فعالیت مفید و اصولی در باغداری است که باعث مراقبت از درختان در فصل سرما می شود. این کار چندین هدف دارد که اصلی ترین آن، محافظت از درخت در برابر سرما و آفتاب است.
در زمستان شب ها بسیار سرد است و روزها نور مستقیم خورشید باعث گرم شدن تنه درخت می شود. این سردی و گرمی باعث ترک خوردن تنه درخت می گردد. ترک خوردن و شکافته شدن تنه درخت باعث نفوذ سرما و عوامل بیماری زا به درخت می شود. به همین دلیل باغداران درختانشان را با رنگی مخصوص رنگ آمیزی می کنند تا از جذب آفتاب جلوگیری شود و درخت شکافته نشود. در واقع رنگ محافظ تنه مثل یک ضدآفتاب عمل می کند.
این ترفند برای انواع درختان میوه دار و بدون میوه قابل استفاده است.
مزایای استفاده از رنگ محافظ تنه
با شروع فصل سرما، درخت به خواب زمستانه می رود. در این شرایط تغذیه رسانی به تنه و شاخه های درخت متوقف می شود. بنابراین درخت در برابر عوامل محیطی آسیب پذیرتر است. در این شرایط انبساط و انقباض تنه درخت (در اثر سرد و گرم شدن) باعث ایجاد شکاف بر روی تنه می گردد. شکاف ایجاد شده محلی برای ورود هوای سرد، آفات و بیماری ها است. برای محافظت از درخت در برابر این موارد، می توان تنه درخت را رنگ آمیزی کرد. رنگ کردن تنه درخت چند مزیت و کاربرد مهم دارد:
- جلوگیری از تاثیرات سرما و گرما: تنه درخت در اثر سرما و باد شبانه و گرمای روزانه خورشید، دچار انبساط و انقباض شدیدی شده و ممکن است ترک بردارد. محافظ تنه از کنده شدن پوست درخت جلوگیری کرده و مانع ورود سرما به داخل تنه می شود.
- محافظت در برابر آفات و قارچ ها: شیارهای تنه درخت، بستر مناسبی برای رشد انواع آفات، حشرات و قارچ ها هستند. بیشتر آفات و قارچ ها زمستان گذرانی و تخم گذاری شان را در شیارهای تنه درخت انجام می دهند. با تمام شدن فصل سرما و شروع فصل رشد جدید، این موجودات فعالیت های مخربشان را بر روی درخت آغاز می کنند. رنگ زدن درخت یک لایه محافظتی ایجاد می کند که مانع ورود حشرات چوبخوار به داخل درخت شده و جلوی آسیب قارچ ها و آفات را تا حد زیادی می گیرد.
- جلوگیری از ورود رطوبت به داخل تنه: وقتی درخت به خواب زمستانی فرو می رود، رطوبت و مواد مغذی نباید به طوقه (تنه درخت و شاخه ها) برسند. رنگ زدن تنه باعث می شود که رطوبت داخل تنه کمتر شود و درخت به خواب زمستانه ادامه دهد.
- خنک ماندن درختان در بهار: با شروع فصل بهار، رفته رفته نور خورشید شدت می گیرد و گرما بیشتر می شود. رنگ تنه مانع جذب نور شدید خورشید شده و تنه را خنک نگه می دارد.
- جلوگیری از پوسیدگی تنه: موریانه ها، حشرات و قارچ های مخرب، باعث پوسیده شدن و کنده شدن پوست درخت می شوند. در صورتی که پوسیدگی ادامه دار باشد، حتی ممکن است درخت به طور کل خشک شود. محافظ تنه با جلوگیری کردن از فعالیت این موجودات، جلوی نابود شدن درخت را می گیرد.
از چه نوع رنگی استفاده کنیم؟
اغلب باغداران برای رنگ کردن درختان از رنگ سفید استفاده می کنند. زیرا این رنگ گرما را دفع کرده و مانع جذب نور خورشید می شود. در مقابل رنگ های تیره جاذب حرارت و انرژی هستند؛ در نتیجه باعث آسیب تنه درخت می شوند.
رنگی که به عنوان محافظ تنه استفاده می شود باید این ویژگی ها را داشته باشد:
- نوع رنگ باید نیمه پلاستیکی و بر پایه آب باشد. رنگ های روغنی مانع تنفس درخت شده و اصطلاحا درخت را خفه می کنند.
- برای ساخت رنگ، نسبت مساوی از رنگ نیمه پلاستیکی را با آب ترکیب کنید تا به غلظت مطلوب برسد.
- رنگی را تهیه کنید که کمترین ضرر را برای درخت و اکوسیستم اطراف آن داشته باشد.
- برخی فروشگاه های محصولات کشاورزی، رنگ های مخصوص برای باغبانی را می فروشند. این رنگ ها به اسم رنگ تیمار یا رنگ محافظ تنه شناخته می شوند. این محصولات علاوه بر رنگ، حاوی ترکیباتی هستند که درختان را در برابر آفات و بیماری ها محافظت می کند. رنگ های مخصوص درخت دوستدار محیط زیست و تنفس پذیر هستند؛ به همین دلیل آسیبی به درخت و محیط اطراف نمی رسانند. استفاده از این رنگ ها را شدیدا توصیه می کنیم.
- بهترین روش رنگ آمیزی درختان، با استفاده از قلم مو می باشد.
- غلظت رنگ باید طوری باشد که قلم مو به راحتی کار کند. رنگ تهیه شده نه باید خیلی رقیق باشد که لایه محافظ ایجاد نکند، نه آنقدر غلیظ که به خوبی پخش نشود.
- اگر تنه درخت خیلی زبر است، مجبور هستید که رنگ را رقیق تر کنید تا به تمام قسمت های تنه برسد. در این شرایط درخت را دو یا سه لایه رنگ آمیزی کنید تا پوشش کافی را داشته باشد. بعد از دور اول رنگ آمیزی اجازه دهید تا رنگ خشک شود؛ سپس رنگ آمیزی دور دوم را انجام دهید.
- برخی کشاورزان در ترکیب رنگ و آب، از سموم گیاهی استفاده می کنند تا آفات و حشرات مخرب از بین بروند.
- اگر در باغ تان جوندگانی مثل خرگوش و موش حضور دارند، در ترکیب ساخته شده می توانید ماده دافع جوندگان اضافه کنید تا از آسیب این جانوران جلوگیری شود.
بهترین زمان استفاده از رنگ محافظ تنه
- رنگ آمیزی تنه درخت در تمام فصول سال امکان پذیر است. اما بهترین حالت این است که با شروع فصل سرما (اواسط یا اواخر پاییز) رنگ آمیزی انجام دهید. زیرا در زمستان رنگ نو بوده و بیشترین اثربخشی را دارد. اغلب کشاورزان استفاده از محافظ تنه را جزو اقدامات باغداری در پاییز می دانند.
- رنگ زدن درختان در بهار هم مفید است؛ زیرا با این کار درختان در فصل تابستان در برابر اثرات شدید نور خورشید در امان می مانند.
- رنگ محافظ به مرور زمان از بین می رود. بنابراین بهتر است سالی یک بار مجددا درختان را رنگ آمیزی کنید. اگر فقط می توانید یک بار در سال درختان را رنگ آمیزی کنید، ترجیحا این کار را در شروع فصل سرما و برای مراقبت زمستانه انجام دهید.
- برای رنگ آمیزی تنه درختان روزی را انتخاب کنید که هوا بارانی نباشد. در صورت بارش باران، رنگ ها شسته شده و کار شما بی ثمر می شود. برای اطمینان از قبل گزارش هواشناسی را بررسی کنید.
نحوه رنگ کردن درختان
- برای رنگ کردن درختان، قبل از هر چیزی سطح درخت را تمیز کنید تا هر گونه آلودگی از سطح تمیز شود.
- رنگی که از قبل آماده کرده اید را به خوبی هم بزنید و با استفاده از قلم مو یا دستگاه رنگ پاش، شروع به رنگ زدن درخت نمایید.
- رنگ زدن تنه را از انتهای تنه (نزدیک خاک) شروع کرده و تا ارتفاع نیم متری یا 60 سانتی متری تنه را ادامه دهید.
- دقت کنید که همه قسمت های تنه آغشته به رنگ شوند. اگر لایه اول پوشش دلخواهی نداد، صبر کنید تا رنگ خشک شود. سپس یک لایه دیگر رنگ آمیزی انجام دهید تا به پوشش دهی مطلوب برسید.
